السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث

72

مقدمه نقض و تعليقات آن

و آخر حب دنيا و رياست بر او غالب شد و حكومت آنجا را بر قتل جگرگوشهء مصطفى و مرتضى اختيار نمود . و از حضرت امام جعفر صادق ( ع ) روايت است كه آن حضرت فرمود : الرى و قزوين و ساوة ملعونات و مشئومات . و اهل رى در اصل اهل سنت و جماعت بودند تا آنكه احمد بن الحسين ماذرانى بر آنجا غالب شد و اظهار مذهب تشيع نمود و در مقام تربيت شيعه شد پس مردم بتصنيف كتب در مذهب شيعه به او تقرب جستند و از آن جمله عبد الرحمن ابو حاتم در فضائل اهل البيت ( ع ) و غير آن كتابها تصنيف نمود و اين در زمان معتمد عباسى بود و استيلاى احمد مذكور بر ولايت رى در سال دويست و هفتاد و پنج بود و او قبل از آن در خدمت صاحب خود كوتگين بن ساتگين ترك بود و از آن وقت كه بر رى استيلا يافت و مذهب شيعه را رواج داد تا حال آن مذهب در آن ديار استقرار يافت . اين است آنچه از كتاب معجم نقل افتاد و مخفى نماند كه آنچه بعضى از عقلا در بيان سبب ظاهرى خرابى رى روايت نموده خلاف ظاهر است و ظاهرا آن مرد عاقل بخوش‌آمد صاحب معجم كه شافعى مذهب بوده تقرير خرابى رى بر وجه مذكور نموده و الا بر وجهى كه از كتاب نقض مستفاد مىشود شافعى در ولايت رى كمتر و ناچيزتر از آن بوده‌اند كه طرف نزاع حنيفه واقع شوند و هميشه حنيفه در آنجا در انكار شافعيه با شيعه موافق بوده‌اند و شافعيه را بنا بر آنكه در اصول تابع اشعرى و مجبره بوده‌اند هميشه خوار مىساخته‌اند و چند مرتبه ايشان را الزام كرده بر بالاى منبر فرستادند كه اقرار بر بطلان آن مذهب نمايند . و در كتاب نقض شرح شوكت شيعهء رى و بيان مواضع و اماكن متعلقه بايشان نموده و گفته كه : اولا از مواضع متبركهء ايشان در آنجا مدرسهء بزرگ سيد تاج الدين محمد كيكى مشهور به كلاه‌دوزان كه قريب نود سال است كه در آنجا ختمات قرآن و نماز به جماعت هر شبانه روز پنج بار و مجلس وعظ در هر يك هفته دو بار منعقد مىشود و هميشه مشحون بعلما و سادات و فقها و مترددين مىباشد و در عهد طغرل بزرگ بناى آن نموده‌اند . و ديگر مدرسهء شمس الاسلام حسكا بابويه كه پير اين طايفه بود و به نزديك سراى ايالت است و در آنجا نماز به جماعت و قرائت قرآن و مجلس وعظ و طريق فتوى و تقوى ظاهر و معين بوده است و هست و در عهد سلطان محمد و سلطان ملك شاه بنا كردند . و ديگر مدرسهء در ميان اين دو مدرسه است كه تعلق بسادات كيكى دارد و آن را خانقاه رييان گويند و مصلحان در آن مقيم باشند و در عهد سلطان محمد بناى آن نهادند . ديگر مدرسهء دروازهء آهنين كه منسوب است به سيد زاهد ابو الفتوح هم در عهد دولت ملكشاهى ساخته‌اند . و مدرسهء على جاسبى كه بكوى اصفهانيان خواجه ميرك در عهد سلطان سعيد